Zaburzenia integracji sensorycznej - jak rozpoznać i jak wygląda terapia?


Zaburzenia integracji sensorycznej - jak rozpoznać i jak wygląda terapia?


Zaburzenia integracji sensorycznej, w skrócie SI, to różne dysfunkcje tzw. integracji sensorycznej. Nieprawidłowy odbiór bodźców pochodzących z narządów zmysłów jest powiązany z niewłaściwym ich przetwarzaniem. Tego typu dysfunkcje są bardzo często zauważane u dzieci, które wyraźnie są nadpobudliwe, ale też mają spektrum autyzmu czy porażanie mózgowe. Dzięki terapii sensorycznej oraz ćwiczeniom z rodzicami i w ogóle zrozumieniu problemu można pomóc dzieciom z nadwrażliwością czy niewrażliwością dotykową, wzrokową czy słuchową w codziennym funkcjonowaniu.
 

Objawy zaburzeń integracji sensorycznej


Objawy zaburzeń integracji sensorycznej często występują na wielu płaszczyznach i nie zawsze są od razu rozpoznawane. Wielu rodziców odbiera zachowanie swoich dzieci jako “niegrzeczne” albo karci je za niestabilność emocjonalną. Tymczasem mogą być to objawy zaburzeń sensorycznych u dzieci. Na terapię integracji sensorycznej często kierowane są dzieci, które mają trudności z prawidłowym skupieniem uwagi oraz bardzo łatwo się rozpraszają. Niektóre dzieci mają problem z utrzymaniem równowagi oraz koordynacji, nie potrafią się samodzielnie ubrać lub sprawia im to ogromną trudność. Dzieci z zaburzeniami sensorycznymi mają problem z powtarzaniem słów, mówią niewiele albo wcale, nadmiernie reagują na niektóre bodźce zmysłowe, na przykład na dźwięki, zaczynają wtedy bardzo głośno płakać. Na diagnozę w kierunku SI warto skierować też dziecko nadaktywne, które ciągle biega, większość czasu spędza w ruchu, jak i takie, które jest osowiałe, nie wykazuje zainteresowania rówieśnikami, bawi się tylko w samotności. Oczywiście powyższe objawy nie muszą z pewnością świadczyć o zaburzeniach Integracji Sensorycznej, jednak są podstawą, by zgłosić się do terapeuty, który postawi diagnozę. Nieleczone SI może pogłębić wadę i nasilać ją. 
 

Rodzaje zaburzeń procesów sensorycznych


Już na liście objawów zaburzeń procesów sensorycznych można zauważyć pewne niezgodności. Niektóre dzieci z zaburzeniem SI źle reagują na miejsca zatłoczone, nie chcą się bawić z rówieśnikami, inne z kolei są pełne energii, robią wokół siebie hałas. Zupełnie inne objawy mogą świadczyć o tym samym zaburzeniu. Jednak w SI wyróżnia się kilka rodzajów zaburzeń. 
Rodzaje zaburzeń SI to:
- zaburzenia modulacji sensorycznej, czyli nieprawidłowe reagowanie na bodźce. Tutaj mogą pojawić się: nadwrażliwość sensoryczna, podwrażliwość sensoryczna i poszukiwanie wrażeń sensorycznych,
- zaburzenia ruchowe na bazie sensorycznej, czyli nieprawidłowe poruszanie się związane z niewłaściwym odbiorem bodźców. Może być to dyspraksja (zaburzenie, które ogranicza zdolność do tworzenia planu działania i sprawnego wykonania zadania ruchowego) i zaburzenia posturalne (trudności z właściwą stabilizacją ciała podczas spoczynku lub ruchu), - zaburzenia różnicowania sensorycznego, czyli trudności ze wskazaniem, czy dwa bodźce są takie same, czy różne. 
Co ciekawe nadwrażliwość sensoryczna zauważana jest także u dorosłych. Najczęściej związana jest z problemami, które miały swój początek w dzieciństwie. Często jednak dorośli już na tyle nauczyli się reagować i unikać sytuacji, które im przeszkadzają, że ich nadwrażliwość nie jest zauważana przez otoczenie. Dzieci nie mają takiego mechanizmu, stąd też ważne jest pomaganie im w toku terapii. 
 

Przyczyny zaburzeń integracji sensorycznej u dzieci


Ryzyko pojawienia się zaburzeń integracji sensorycznej u dzieci ma swoje źródło już w trakcie trwania ciąży. Na pewno jest to palenie papierosów i spożywanie alkoholu, zażywanie środków psychostymulujących, takich jak amfetamina czy kokaina przez matkę. Przyczyną może być stosowanie niektórych leków. Czynnikiem ryzyka jest także zagrożona ciąża, długie leżenie mamy w czasie ciąży, zbyt wczesny poród, cesarskie cięcie i hipoksja okołoporodowa, w której wyniku wiele narządów, w tym mózg, jest niedotlenionych. Najbardziej intensywnym okresem budowy integracji sensorycznej jest okres od narodzin do około 7 roku życia, z tym że najintensywniejszy to ten do 3 roku życia dziecka. Już wtedy można zauważyć różne trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dziecka. Zaburzenia integracji sensorycznej mogą wynikać też z uszkodzenia narządów zmysłu, np. słuchu czy wzroku.

Dowiedz się więcej: Terapia SI
 

Terapia integracji sensorycznej metodą na leczenie


Po zdiagnozowaniu u dziecka zaburzeń integracji sensorycznej można zgłosić się na terapię integracji sensorycznej prowadzoną wyłącznie przez certyfikowanego terapeutę. Terapia integracji sensorycznej bardzo przypomina zwyczajną zabawę, ponieważ dzieci podczas zajęć z terapeutą np. huśtają się w hamaku, są toczone w beczce, jeżdżą na deskorolce, siedzą w kołysce. Zabawa jest przyjemna i interesująca, a ma na celu integrację bodźców zmysłowych i doświadczeń płynących do ośrodkowego układu nerwowego.
Podczas terapii SI dziecko nie uczy się konkretnych umiejętności, ale usprawnia pracę całego układu nerwowego. Terapeuta stymuluje zmysły dziecka oraz między innymi motorykę małą, motorykę dużą i koordynację wzrokowo-ruchową. Przy zastosowaniu odpowiednich ćwiczeń można ograniczyć niepożądane bodźce przy nadwrażliwości lub dostarczyć ich w przypadku podwrażliwości. Terapia jest zawsze dopasowana do potrzeb indywidualnych pacjenta, a w zajęciach uczestniczą też opiekunowie dziecka.